Το σκοτεινό τοπίο των εξαρτήσεων στη χώρα μας

Συνέντευξη με τον Φαίδωνα Καλοτεράκη, διευθυντή του ΚΕΘΕΑ Βόρειας Ελλάδας

faidon-kaloterakis1Πριν λίγο καιρό, η «Ιθάκη», η πρώτη θεραπευτική κοινότητα για χρήστες ουσιών στην Ελλάδα, γιόρτασε τα 30 χρόνια της. Ευκαιρία για να συνομιλήσουμε με τον πολυπράγμονα Φαίδωνα Καλοτεράκη, διευθυντή του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) Β. Ελλάδας.

Σήμερα ποιες εξαρτήσεις καλπάζουν;

Έχει αυξηθεί ραγδαία η χρήση της κάνναβης. Δυστυχώς, υπάρχει μια τάση απενοχοποίησής της, όπως συμβαίνει και με το αλκοόλ. Λέμε ανάλαφρα «έλα μωρέ, χασισάκι είναι», αλλά δεν είναι έτσι, ειδικά όταν μιλάμε για έναν έφηβο, που ο εγκέφαλός του συνεχίζει να αναπτύσσεται κι η τετραϋδροκανναβινόλη αποδεδειγμένα του καταστρέφει εγκεφαλικά κύτταρα. Η αποποινικοποίηση της χρήσης ήταν σωστή, αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε την παιδαγωγική διάσταση του ζητήματος. Επίσης καλπάζουν οι εξαρτήσεις από το αλκοόλ και τον τζόγο. Θα το βλέπετε και στην Αθήνα – τα προποτζίδικα πολλαπλασιάζονται αδιάκοπα και για τον ανδρικό πληθυσμό σηματοδοτούν πια τα νέα καφενεία. Δυστυχώς, πανελλαδικά τα προγράμματα γι’ αυτές τις δύο εξαρτήσεις δεν επαρκούν.

Ο κόσμος έχει συχνά την εντύπωση ότι στο πιο ανθρώπινο τοπίο της περιφέρειας οι εξαρτήσεις μαλακώνουν. Ισχύει;

Στην Αθήνα έχουμε μεγαλύτερη εξαθλίωση όσον αφορά το φαγητό, τη στέγη αλλά και τις ίδιες τις φθηνές πια ουσίες, όπως το θανατηφόρο «σίσα» (κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη), που κοστίζει ένα-δυο ευρώ η δόση. Επίσης, πάρα πολύ συχνά γυναίκες και άνδρες αναγκάζονται να εκπορνευτούν για να πληρώσουν τη δόση τους. Το σεξ χωρίς προφυλακτικό αμείβεται καλύτερα. Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό για τη μετάδοση νοσημάτων. Στη Θεσσαλονίκη δεν τα βλέπουμε συχνά αυτά τα φαινόμενα, γιατί υπάρχουν 12 μονάδες του ΟΚΑΝΑ και δεν υπάρχει αναμονή. Βλέπεις μεν τους εξαρτημένους να κυκλοφορούν σαν ζόμπι στους δρόμους, αλλά δεν είναι εξαθλιωμένοι. Από την άλλη, στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν κρούσματα χρήσης χημικών κανναβινοειδών –προϊόντων που έχουν, δηλαδή, ως βάση την κάνναβη, αλλά στην ουσία είναι συνθετικές ουσίες. Οι έφηβοι, οι οποίοι και κάνουν χρήση τους, τα αποκαλούν spice –μοιάζουν με άλατα μπάνιου και τα βάζουν μέσα στον καπνό. Τα βρίσκεις εύκολα στα ψιλικατζίδικα της γειτονιάς και γι’ αυτό έχουμε κρούσει πολλές φορές τον κώδωνα του κινδύνου στο υπουργείο Υγείας. Συμβαίνει ό,τι και στα αναβολικά –τόσο αυτοί που ντοπάρονται όσο κι αυτοί που ντοπάρουν είναι πάντα μπροστά από τη νομοθεσία. Μέχρι να χαρακτηρίσει λοιπόν ο ΕΟΦ παράνομο το spice, η ζημιά επεκτείνεται.okana1

Κάνουν οι εξαρτήσεις στην Ελλάδα φυλετικές διακρίσεις;

Ο τζόγος χτυπά τους άντρες όπως κι η κατάχρηση του αλκοόλ, που στις ηλικίες των 40 και άνω έχει λάβει άκρως ανησυχητικές διαστάσεις. Όμως, ακόμα και σήμερα, ως χώρα, έχουμε άρνηση να αναγνωρίσουμε τη σκοτεινή πλευρά του αλκοόλ, κι αν θέλετε, το πολιτικό μάρκετινγκ εξυπηρέτησε για πολλά χρόνια το δόγμα «εξάρτηση είναι μόνο τα ναρκωτικά». Στις γυναίκες, ειδικά σε αυτές της ηλικίας 35-40, αυξάνεται ραγδαία η εξάρτηση των βενζοδιαζεπινών. Φίλοι μου γιατροί σε νοσοκομεία μου μεταφέρουν μια εικόνα …πάρτι με τα αγχολυτικά/αντιψυχωσικά χάπια.

Ανεξαρτήτως πάντως πρωτεύουσας ή περιφέρειας, φαντάζεται κανείς ότι η ελληνική οικογένεια λειτουργεί πιο καλά συγκριτικά με άλλες χώρες, όταν φτάνει η ώρα της θεραπείας.

Η ελληνική οικογένεια είναι κομμάτι του προβλήματος, αλλά είναι και κομμάτι της λύσης. Όταν οι συνάδελφοί μας οι Αμερικάνοι είδαν από κοντά την εμπλοκή της οικογένειας στη θεραπεία, τη θεώρησαν κομβικό σημείο της κάθαρσης.

Έχει αλλάξει η κρίση τον χαρακτήρα των εξαρτήσεων;

Η κρίση σπρώχνει στις εξαρτήσεις. Θέλεις να ξεφύγεις κι οι ψυχοδραστικές ουσίες σε βοηθούν. Το να συζητήσεις με τη γυναίκα σου, η οποία πιέζεται εξίσου με εσένα, δεν θα σου δώσει εγγυημένο αποτέλεσμα. Το αλκοόλ θα στο προσφέρει. Πίνεις και νιώθεις καλά. Ή σερφάρεις ατελείωτα στο Διαδίκτυο. Κάποια στιγμή απευθύνθηκε στο ΚΕΘΕΑ άνθρωπος που επί 12 ώρες την ημέρα κατέβαζε επιστημονικά άρθρα που δεν σχετίζονταν με το αντικείμενο του.

Τι σας ανησυχεί περισσότερο;

Το ότι ολοένα και περισσότεροι συνάνθρωποί μας προσπαθούν να λύσουν το πρόβλημά τους κι αυτοί που μπορούν να το λύσουν είναι λιγότεροι, με λιγότερα κουράγια. Πανελλαδικά, το ΚΕΘΕΑ έχει να προσλάβει νέο προσωπικό από το 2006, ketheaενώ εν τω μεταξύ έχουν αποχωρήσει 100 άτομα. Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών πέφτει, ενώ την ίδια στιγμή τα αιτήματα είναι πιο δύσκολα. Ο χρήστης του 2007 κανόνιζε τη δόση του μέσα από το νέο κινητό του, ο σημερινός κοιμάται στο πεζοδρόμιο και δεν έχει να φάει.

Τι μας δείχνει η, έστω βραχύβια, εμπειρία της ξεχωριστής μονάδας απεξάρτησης κρατουμένων με στεγνό πρόγραμμα μέσα στις φυλακές Διαβατών;

Σκεφτείτε πόσο ξεχωριστή είναι αυτή η πρωτοβουλία που ο Τζιλμπέρτο Τζέρα, επικεφαλής του United Nations Office on Drugs and Crime, θα έρθει να επισκεφθεί τη μονάδα τον Μάιο. Το πρόβλημα με αυτή την πρωτοβουλία είναι ότι μπορεί να εξυπηρετήσει 84 άτομα κι αυτή τη στιγμή έχει δεχθεί μόνο 20, γιατί δεν υπάρχει προσωπικό ούτε από το ΚΕΘΕΑ ούτε από τη φυλακή. Όμως η ουρά όσων περιμένουν είναι πολύ μεγάλη. Στις περισσότερες φυλακές της Ελλάδας το ΚΕΘΕΑ λειτουργεί συμβουλευτικά προγράμματα, με μεγάλη αναμονή κι εκεί- αλλά πρόκειται για ένα δίωρο μέσα στην ημέρα. Ο κρατούμενος ανεβαίνει για δυο ώρες ψυχολογικά, αλλά μετά επιστρέφει στο κελί του, όπου ο διπλανός κάνει χρήση, προσπαθεί να του πασάρει και λυγίζει εύκολα.

Ποια είναι αυτή τη στιγμή η εικόνα στις φυλακές, όσον αφορά τους εξαρτημένους;

Βλέπουμε πια ανθρώπους που δεν θέλουν να αποφυλακιστούν γιατί η φυλακή τούς δίνει στέγη και φαγητό. Έχω δει με τα μάτια μου κρατούμενο να παρακαλάει τον δεσμοφύλακα να τον βγάλει μετά τα Χριστούγεννα, για να γλυτώσει το κρύο.

Υπάρχουν μέρη της Ελλάδας στα οποία οι εξαρτημένοι δεν έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ;

Η Δυτική Μακεδονία είναι εντελώς ακάλυπτη. Αυτή τη στιγμή έχουμε αιτήματα από 20 δήμους της χώρας για να παράσχουμε τις υπηρεσίες μας. Την ίδια στιγμή διαπιστώνουμε παρατυπίες. Στη Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, έχουν ξεφυτρώσει τα τελευταία χρόνια treatment centers «ανώνυμων ναρκομανών» από πρώην χρήστες, χωρίς να υπάρχει κανένας έλεγχος. Υπάρχουν άνθρωποι που δίνουν μέχρι και 1.500 ευρώ για μια εντελώς αμφίβολη θεραπεία απεξάρτησης.

Πείτε μας λίγα λόγια για την πρωτοβουλία του επετειακού άλμπουμ «Μια συμφωνία για την Ιθάκη».

Ήταν μια ιδέα που είχα με τον φίλο μου Αντώνη Σουσάμογλου, το πρώτο βιολί της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης, για μια μοναδική περίπτωση στα ελληνικά μουσικά δρώμενα, όπου μια συμφωνική ορχήστρα θα ερμήνευε ελληνικά λαϊκά και ποπ τραγούδια. Όταν το παρουσίασα στη συνάντηση του συμβουλίου του ΟΗΕ για τα ναρκωτικά στη Βιέννη, τους φάνηκε μεγαλειώδες. Δεν περίμεναν κάτι τόσο όμορφο και δημιουργικό από μια χώρα σε τέτοια κατάσταση.

Πληροφοριακά

Το ΚΕΘΕΑ διαθέτει περισσότερες από 120 μονάδες σε όλη την Ελλάδα κι αποτελεί τον μεγαλύτερο φορέα εφαρμογής του εθνικού σχεδιασμού για τα ναρκωτικά.

Το cd κυκλοφορεί από την Feelgood Records, κοστίζει 12 ευρώ κι όλα τα έσοδα θα πηγαίνουν στις υπηρεσίες του ΚΕΘΕΑ. Ο Φαίδων Καλοτεράκης έχει συνθέσει ένα από τα κομμάτια του άλμπουμ.

ΔΙΚΤΥΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ
Τσαμαδού 7, 106 83    Aθήνα, τηλ. 210 9212961, 210 9212391, φαξ  210 9212763, [email protected]

ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ για τις εξαρτήσεις 1145

 ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ για τον τζόγο 1114

http://www.kethea.gr/%CE%A5%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8C/Videogallery/TabId/134/VideoId/193/KETHEA-TEDMED-2014.aspx

0 απαντήσεις

Γράψτε εδώ το σχόλιό σας!

Θέλετε να συμμετάσχετε στη συζήτηση;
Μη διστάσετε να συμβάλλετε με το σχόλιό σας!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.