Κοινωνική απομόνωση – Ευθανασία

Βοήθεια – πόσο ωραία ακούγεται αυτή η λέξη! Ακούγεται γεμάτη ανθρωπιά, φιλία, αγάπη, συμπόνια. Μου αρέσει να βοηθώ – όπως ακριβώς και τα γκαρσόν του εστιατορίου. Παίρνουν «ευχαρίστως» παραγγελίες. Επίσης, και το προσωπικό των τρένων, είναι «ευχαρίστως» στη διάθεσή μας για κάθε δυνατή εξυπηρέτηση. Στην αρχή κάθε μεγάλου ταξιδιού, το λένε και οι μηχανοδηγοί από το μικρόφωνο. Αυτό μας ηρεμεί. Σε περίπτωση που κάτι προκύψει, δεν είμαστε μόνοι μας.

Βοήθεια στη ζωή – κι αυτή η φράση ακούγεται θετικά! Αμέσως σκεφτόμαστε ένα σωματείο ή μια οργάνωση με παρόμοιο όνομα, που κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να βοηθήσει άτομα με ειδικές ανάγκες. Ή με τα μάτια του μυαλού μας «βλέπουμε» πολλούς πρακτικούς οδηγούς που διατίθενται στα ράφια των βιβλιοπωλείων – όλοι δίπλα-δίπλα, κάτω από τον ειδικό τίτλο «Βοηθήματα Ζωής».

Bernd-Kasper/pixelio.deΌμως «βοήθεια στο θάνατο»; Ποιος πρέπει να βοηθηθεί, εδώ, και για ποιο σκοπό;

Αν η ευθανασία ερμηνεύεται ως η “προσφορά βοήθειας από ευσπλαχνία και συμπόνια που αποσκοπεί στην πρόκληση ή επίσπευση του θανάτου” ή ως “ο θάνατος από ευσπλαχνία (mercy killing)” – τότε αυτό διεγείρει κάποιες αμφιβολίες και μας φέρνει αντιμέτωπους με ηθικά διλήμματα. Αξίζει λοιπόν μια πιο προσεκτική ματιά στο όλο θέμα.

Ενδιαφέρον είναι ότι, αντί του αρχικού όρου «Βοήθεια στο θάνατο», χρησιμοποιείται πλέον διεθνώς η λέξη «ευθανασία»: (ευ + θάνατος = καλός, ωραίος, ήρεμος θάνατος). Λόγω των αναμνήσεων του ναζιστικού προγράμματος θανάτωσης ατόμων με τις λεγόμενες «ειδικές ανάγκες», ο αρχικός όρος δεν ήταν ιδιαίτερα θετικός κι ελκυστικός, και γι’ αυτό έπρεπε σιγά-σιγά να υποχωρήσει και να ξεχαστεί.

Διάκριση γίνεται μεταξύ της έμμεσης ευθανασίας (π.χ., χορήγηση ανακουφιστικής αναλγητικής αγωγής, που ως παρενέργεια έχει και την επίσπευση της ζωής) και της άμεσης ευθανασίας. Η άμεση ευθανασία υπάρχει σε παθητική μορφή (π.χ. όταν απενεργοποιείται η συσκευή υποστήριξης) και σε ενεργή μορφή – με τη χορήγηση θανατηφόρων ουσιών.

Η συζήτηση για το θέμα της ευθανασίας – που άρχισε από την Ολλανδία -, συνεχίζεται έντονα στους κόλπους της Ευρώπης, που βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δραστική μείωση της γεννητικότητας και την αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων. Αλλά η συζήτηση γίνεται μόνο σχετικά με την άμεση, ενεργή ευθανασία (που είναι νομικώς απαγορευμένη στην Ελλάδα). Γιατί η άμεση και έμμεση παθητική ευθανασία γίνεται, φυσικά, σε όλες τις χώρες, εκατοντάδες φορές καθημερινά. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η απόφαση παίρνεται από τον πάσχοντα, τους συγγενείς, και τους γιατρούς.

Αλλά, τι είναι αυτό που ωθεί όλο και περισσότερους ανθρώπους να προτείνουν την άμεση, ενεργητική ευθανασία και να απαιτούν να αλλάξει ο νόμος; Μήπως κάποιοι δεν μπορούν να δώσουν ουσιαστικά ένα θετικό νόημα και κάποια αξία στον πόνο; Μήπως η επιθυμία για αυτοδιάθεση του εαυτού τους που γίνεται κάτι σαν “νονός”; Μήπως η αυξανόμενη κοινωνική απομόνωση των ανθρώπων παίζει σ’ όλη αυτή τη συζήτηση κάποιο ρόλο;

Καθώς η ατομική ακτίνα δράσης ενός ατόμου μειώνεται σταδιακά, λόγω γήρατος, το φαινόμενο της απομόνωσης αναμένεται, από πολλούς που σήμερα βρίσκονται στην ενεργή επαγγελματική ζωή, με ανησυχία. Τα παιδιά (ή το παιδί); Βρίσκονται αλλού, είναι πολύ απασχολημένα! Τα εγγόνια – αν υπάρχουν; Σπάνια τα βλέπουν! Οι υπόλοιποι συγγενείς; Πέθαναν ή μερικοί είναι τσακωμένοι μεταξύ τους! Αυτό που μένει, έχει μια γεύση μοναξιάς. Και οι μοναχικοί άνθρωποι δεν χαίρονται στη ζωή. Δεν είναι να απορεί κανείς, αφού ο άνθρωπος έχει δημιουργηθεί για να έχει κοινωνία!

Όταν στο γήρας προστίθεται η μοναξιά και η κοινωνική ορφάνεια και σ’ αυτήν και ο πόνος, ο άνθρωπος υποφέρει αφόρητα και η προοπτική ενός γρήγορου τέλους αρχίζει να γίνεται ελκυστική.

Σ’ όποιον δεν αρέσει αυτό που διαμορφώνεται στην κοινωνία μας, μπορεί να αναλάβει ο ίδιος δράση.

Ένα βιβλικό κείμενο μάς δείχνει το σωστό δρόμο:

«Θρησκεία καθαρή και αμόλυντη για τον Θεό και Πατέρα είναι αυτή: Να συμπαραστέκεστε στα ορφανά και στις χήρες όταν υποφέρουν …» (Ιακώβου 1:27).

Ο εντοπισμός των «κοινωνικά ορφανών», των απομονωμένων και περιθωριοποιημένων ατόμων είναι μια υπηρεσία που πολλές εκκλησίες έχουν αντιμετωπίσει κατά τρόπο υποδειγματικό. Κι έτσι το θέμα ευθανασία παύει να υπάρχει. Γιατί, όποιος αισθάνεται ασφαλής και βρίσκεται σε καλά χέρια, θέλει – και θα θέλει – να ζήσει … μέχρι το τέλος.

 

Ο WalterSteindl είναι σύμβουλος και κοινωνικός λειτουργός. Εργάζεται στην πρωτοβάθμια φροντίδα και επανένταξη των αστέγων της πόλης του, μια διακονία της εκκλησίας Emmausgemeinschaft του St. Pölten της Αυστρίας.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.